Ένα νέο κόμμα δικαιούται να ζητήσει χρόνο και δικαίωμα πειραματισμού. Όμως, η ΕΛ.Α.Σ. φέρει εξαρχής το βάρος της κυβερνητικής μνήμης. Η ίδρυσή του δεν αξιολογείται μόνο με βάση την κοινωνική του ευαισθησία, αλλά με βάση τη δυνατότητα να απαντήσει πειστικά στο ερώτημα αν μπορεί να κυβερνήσει διαφορετικά και καλύτερα από τον προηγούμενο κύκλο που ο ίδιος ενσάρκωσε.
Η εμπειρία μπορεί να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και ως βάρος. Ο Τσίπρας γνωρίζει το κράτος, τους διεθνείς περιορισμούς, τη λειτουργία της εξουσίας, την πίεση των αποφάσεων. Αυτό τον διαφοροποιεί από πρόσωπα που διεκδικούν ρόλο χωρίς να έχουν περάσει από την κορυφή της διακυβέρνησης. Ταυτόχρονα, η προηγούμενη εμπειρία του δεν είναι ουδέτερη. Περιλαμβάνει τη σύγκρουση ανάμεσα στη ριζοσπαστική υπόσχεση και στην αναγκαστική προσαρμογή, την ένταση ανάμεσα στην κοινωνική ρητορική και στη δημοσιονομική πραγματικότητα, την απογοήτευση στρωμάτων που περίμεναν ανακούφιση και βρέθηκαν μπροστά σε νέες επιβαρύνσεις, αλλά και τη σταθεροποίηση μιας χώρας που είχε περάσει από βαθιά κρίση. Η μνήμη αυτή είναι διπλή και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλή αυτοδικαίωση.
Η ΕΛ.Α.Σ. πρέπει να παρουσιάσει κυβερνητική θεωρία, όχι μόνο αντιπολιτευτική διάθεση. Αυτό σημαίνει ότι οφείλει να απαντήσει σε συγκεκριμένα πεδία. Πώς θα μειωθεί η ακρίβεια πέρα από γενικούς ελέγχους και καταγγελίες; Πώς θα αυξηθούν οι πραγματικοί μισθοί χωρίς να εξαντληθεί η πολιτική σε διοικητική ανακοίνωση κατώτατων ορίων; Πώς θα χρηματοδοτηθεί το κοινωνικό κράτος χωρίς να αναπαραχθεί η δυσπιστία της μεσαίας τάξης απέναντι σε νέα φορολογική πίεση; Πώς θα αντιμετωπιστεί το στεγαστικό χωρίς απλή επιδότηση που καταλήγει να ενισχύει τις τιμές; Πώς θα μεταρρυθμιστεί το κράτος χωρίς να χαθεί η προοδευτική υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών; Πώς θα υπάρξει νέο παραγωγικό μοντέλο όταν η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε χαμηλή παραγωγικότητα, υπηρεσίες, τουρισμό, ακίνητα και άνιση περιφερειακή ανάπτυξη;
Η κυβερνησιμότητα της ΕΛ.Α.Σ. θα κριθεί ακριβώς από το αν μπορεί να μετατρέψει τις μεγάλες αξίες της ιδρυτικής της διακήρυξης σε εφαρμοσμένα εργαλεία πολιτικής. Η αξιοπρέπεια είναι ισχυρή λέξη, αλλά ως κυβερνητικό πρόγραμμα χρειάζεται εισόδημα, εργασία, κατοικία, υγεία και παιδεία. Η δικαιοσύνη είναι ισχυρή έννοια, αλλά χρειάζεται φορολογικό σχέδιο, κανόνες ανταγωνισμού, αναδιανομή βαρών, προστασία από ολιγοπωλιακές πρακτικές και λειτουργική δικαιοσύνη. Η δημοκρατία είναι ισχυρό σύμβολο, αλλά χρειάζεται θεσμικές εγγυήσεις, λογοδοσία, διαφάνεια, εσωτερική κομματική συνέπεια και σεβασμό σε ανεξάρτητους θεσμούς. Το νέο παραγωγικό μοντέλο είναι αναγκαία αναφορά, αλλά χωρίς κλαδικές προτεραιότητες, επενδυτική στρατηγική, σύνδεση εκπαίδευσης και παραγωγής, ενεργειακή πολιτική και περιφερειακή διάσταση μένει γενική υπόσχεση.
Η προηγούμενη εμπειρία ΣΥΡΙΖΑ καθιστά την ανάγκη αυτή ακόμη πιο αυστηρή. Η κοινωνία έχει ήδη δει τι σημαίνει ένα κόμμα που ανεβαίνει με υψηλή προσδοκία και κυβερνά σε συνθήκες σκληρών περιορισμών. Έχει ήδη βιώσει την απόσταση ανάμεσα στην πολιτική βούληση και στη διοικητική δυνατότητα. Έχει ήδη δει ότι η εξουσία δεν αλλάζει μόνο με πρόθεση, αλλά με κράτος, σχέδιο, ανθρώπους, γνώση και ικανότητα εφαρμογής. Επομένως, η ΕΛ.Α.Σ. δεν μπορεί να μιλήσει σαν να απευθύνεται σε κοινωνία αθώα απέναντι στις δυσκολίες της διακυβέρνησης. Απευθύνεται σε κοινωνία που έχει ακούσει υποσχέσεις, έχει δει αναδιπλώσεις και ζητά συγκεκριμένες εγγυήσεις.
Η στελεχιακή συγκρότηση θα παίξει αποφασιστικό ρόλο. Ένα κόμμα κυβερνητικής αξίωσης δεν χρειάζεται μόνο πολιτικούς ρήτορες. Χρειάζεται ανθρώπους που μπορούν να διοικήσουν υπουργεία, να σχεδιάσουν πολιτικές, να διαχειριστούν πόρους, να συνομιλήσουν με την οικονομία, να καταλάβουν το κράτος, να επιβλέψουν μεταρρυθμίσεις, να αναλάβουν ευθύνη. Αν η ΕΛ.Α.Σ. εμφανιστεί ως συγκέντρωση πιστών, παλαιών στελεχών και μετακινούμενων παραγόντων, η κυβερνητική της αξίωση θα αποδυναμωθεί. Αν συγκροτήσει ομάδα με επιστημονική επάρκεια, διοικητική εμπειρία, κοινωνική αξιοπιστία και πολιτική σοβαρότητα, θα έχει κάνει ένα κρίσιμο βήμα. Η νέα παράταξη θα αξιολογηθεί όχι μόνο από τον αρχηγό της, αλλά από το σύνολο του ανθρώπινου υλικού που θα παρουσιάσει ως εν δυνάμει ομάδα εξουσίας.
Η σχέση με το κράτος θα είναι το βαθύτερο τεστ. Η Αριστερά στην Ελλάδα υπήρξε συχνά ισχυρή στην υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα υπηρεσιών, αλλά πιο αδύναμη στη διατύπωση πειστικής θεωρίας διοικητικής αποτελεσματικότητας. Η ΕΛ.Α.Σ. δεν έχει το περιθώριο να επαναλάβει αυτή την αδυναμία. Η δημόσια υγεία δεν σώζεται μόνο με διακηρύξεις υπέρ του ΕΣΥ, αλλά με στελέχωση, κίνητρα, διοίκηση, αξιολόγηση, πρωτοβάθμια φροντίδα, ψηφιακά εργαλεία και περιφερειακή ισορροπία. Η παιδεία δεν αναβαθμίζεται μόνο με υπεράσπιση του δημόσιου πανεπιστημίου, αλλά με ποιότητα, χρηματοδότηση, αξιολόγηση, έρευνα, σύνδεση με παραγωγή και κοινωνική κινητικότητα. Το κράτος δεν γίνεται κοινωνικό αν παραμένει αργό, άνισο και διοικητικά χαμηλής απόδοσης.
Η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να αποκτήσει πολιτικό χώρο επειδή η κοινωνία αναζητά εναλλακτική. Η κυβερνητική εμπιστοσύνη, όμως, θα αποκτηθεί μόνο αν πείσει ότι έχει μάθει από την προηγούμενη άσκηση εξουσίας. Η μάθηση αυτή πρέπει να είναι ορατή στη γλώσσα, στο πρόγραμμα, στα πρόσωπα, στις προτεραιότητες, στην αποφυγή υπερβολών, στην κοστολόγηση και στην ειλικρίνεια απέναντι στους περιορισμούς. Η δεύτερη κυβερνητική αξίωση είναι πάντοτε δυσκολότερη από την πρώτη, διότι η πρώτη μπορεί να βασιστεί στην ελπίδα, ενώ η δεύτερη πρέπει να βασιστεί στην απόδειξη.
Πρόσφατα σχόλια