Η ένταση στον Περσικό Κόλπο έφτασε σε νέα επίπεδα μετά από στοχευμένες αεροπορικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Οι περιοχές που επλήγησαν ήταν καίριας σημασίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν — μεταξύ αυτών οι εγκαταστάσεις Natanz και Fordow. Η επιχείρηση χαρακτηρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα ως η σοβαρότερη στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από το 2003.
Η Τεχεράνη απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις κατά ισραηλινών πόλεων, χωρίς όμως να στοχεύσει ευθέως αμερικανικά συμφέροντα. Αυτή η ελεγχόμενη αλλά σταθερά κλιμακούμενη απάντηση προμηνύει μια ευρύτερη στρατηγική εκφοβισμού, στην οποία εντάσσεται και το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Το πολιτικό σκηνικό στην Τεχεράνη και η απειλή για τα Στενά
Στη σκιά της σύγκρουσης, το Ιρανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που ζητά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μίας από τις πιο σημαντικές πλωτές διαδρομές για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Ωστόσο, η τελική απόφαση ανήκει στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας.
Η ρητορική των Ιρανών αξιωματούχων παραμένει διφορούμενη: ενώ αφήνονται όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά, δεν έχει ακόμη υπάρξει σαφής ανακοίνωση. Παράλληλα, η στρατιωτική δραστηριότητα του Ιράν στην περιοχή των Στενών έχει ενταθεί, με ενδείξεις ανάπτυξης αντιαεροπορικών συστημάτων και παρακολούθησης εμπορικής ναυτιλίας, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για προοδευτική εφαρμογή ενός ναυτικού αποκλεισμού.
Στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη πλωτή αρτηρία του παγκόσμιου πετρελαίου, καθώς μέσω αυτών διακινείται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Η σημασία τους είναι τέτοια που ακόμα και η απειλή παρεμπόδισης προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η διακοπή της διέλευσης από τα Στενά θα επιφέρει καθυστερήσεις στον ανεφοδιασμό της Δύσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την πολιτική πίεση στην Κίνα και την Ινδία, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου του Περσικού Κόλπου.
Οι πρώτες επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας
Με την κορύφωση της έντασης, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν απότομη αύξηση 7–14% εντός 48 ωρών από τις επιθέσεις των ΗΠΑ. Η αγορά βρίσκεται σε καθεστώς υπερέντασης, με τους επενδυτές να φοβούνται ότι η Τεχεράνη θα προχωρήσει σε ένα αιφνιδιαστικό κλείσιμο των Στενών ή σε παρεμβολές στη ναυσιπλοΐα μέσω τακτικών low-intensity conflict, όπως η κατάσχεση πλοίων ή κυβερνοπαρεμβάσεις.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένο κόστος ασφάλισης, ενώ πολλές σκέφτονται να αλλάξουν τις διαδρομές τους για να αποφύγουν την περιοχή. Το κόστος αυτό μετακυλίεται στους καταναλωτές, μέσω της αύξησης στις τιμές καυσίμων, μεταφορών και βιομηχανικής παραγωγής.
Η διεθνής διπλωματική και στρατιωτική κινητοποίηση
Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους εντείνουν τις περιπολίες στον Περσικό Κόλπο και καλούν το Ιράν να αποφύγει μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν πόλεμο. Παράλληλα, η Ε.Ε. διατηρεί χαμηλότερους τόνους, εστιάζοντας στην αποκλιμάκωση μέσω διπλωματικών οδών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της Κίνας, η οποία προσπαθεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει τις δικές της ενεργειακές ανάγκες. Η Ρωσία, από την πλευρά της, στηρίζει την Τεχεράνη ρητορικά, χρησιμοποιώντας την κρίση ως μέσο πίεσης προς τη Δύση.
Πιθανά σενάρια και προβολή κινδύνου
Το Ιράν φαίνεται να προετοιμάζεται για σταδιακή εφαρμογή μέτρων ελέγχου στη ναυσιπλοΐα, χωρίς να φτάσει άμεσα σε πλήρες κλείσιμο. Πρώτα βήματα μπορεί να είναι:
- Ηλεκτρονικές παρεμβολές (GPS spoofing),
- Παρενόχληση ξένων πλοίων,
- Ενίσχυση της παρουσίας των Φρουρών της Επανάστασης στην περιοχή.
Ωστόσο, αν υπάρξει πλήρες κλείσιμο, αυτό μπορεί να αποτελέσει αφορμή για άμεση στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ, προκαλώντας κλιμάκωση που θα επηρεάσει ολόκληρη την περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Συμπέρασμα
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αφορά άμεσα στην παγκόσμια οικονομία, στην ασφάλεια των ενεργειακών αγορών και στη γεωπολιτική σταθερότητα. Το ενδεχόμενο κλεισίματος παραμένει ανοιχτό, και η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής, καθώς το Ιράν ετοιμάζεται να αποφασίσει για την επόμενη του κίνηση.
Πρόσφατα σχόλια