Η ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. ανοίγει έναν ανταγωνισμό που δεν είναι μόνο εκλογικός. Είναι ανταγωνισμός πολιτικής ιδιοκτησίας. Το ερώτημα δεν είναι απλώς ποιο κόμμα θα συγκεντρώσει μεγαλύτερο ποσοστό στον χώρο της Κεντροαριστεράς, αλλά ποιος θα θεωρηθεί νόμιμος εκφραστής της ιστορικής, κοινωνικής και κυβερνητικής προοδευτικής παράδοσης. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί αυτή την ιδιοκτησία μέσω συνέχειας: όνομα, σύμβολα, θεσμική παρουσία, ιστορική μνήμη της Αλλαγής. Η ΕΛ.Α.Σ. τη διεκδικεί μέσω ανασύνθεσης: επικαλείται ευρύτερη προοδευτική συμπαράταξη, την εμπειρία της Αριστεράς στην εξουσία, τη φθορά των παλαιών σχημάτων και την ανάγκη νέας αρχής. Ο ανταγωνισμός αυτός θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την επόμενη φάση του κομματικού συστήματος.
Ένας χώρος ανήκει πολιτικά σε εκείνον που πείθει ότι μπορεί να τον εκφράσει πειστικότερα. Το ΠΑΣΟΚ έχει το πλεονέκτημα της ιστορικής συνέχειας, αλλά όχι απαραίτητα το πλεονέκτημα της δυναμικής. Η ΕΛ.Α.Σ. έχει το πλεονέκτημα του νέου γεγονότος και της ηγετικής αναγνωρισιμότητας Τσίπρα, αλλά όχι το πλεονέκτημα της οργανικής συνέχειας. Η σύγκρουση ανάμεσα στα δύο δεν θα λυθεί με αναφορές στο παρελθόν. Θα λυθεί από το ποιος θα πείσει ότι μπορεί να μεταφράσει την προοδευτική παράδοση σε σημερινό σχέδιο εξουσίας.
Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν χρειάζεται κανείς να ιδρύσει νέο κόμμα για να εκπροσωπήσει τη δημοκρατική παράταξη, αφού ο ιστορικός της φορέας υπάρχει. Αυτή είναι ισχυρή θέση ως προς τη συνέχεια, αλλά όχι πλήρης ως προς τη σημερινή αποτελεσματικότητα. Η ύπαρξη ενός κόμματος δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι εκπροσωπεί επαρκώς το κοινωνικό του πεδίο. Αν το ΠΑΣΟΚ δεν κατορθώσει να εμφανιστεί ως πειστική κυβερνητική εναλλακτική, η ιστορική του συνέχεια θα λειτουργεί περισσότερο ως άμυνα παρά ως ηγεμονία. Η ΕΛ.Α.Σ. ακριβώς σε αυτό το κενό παρεμβαίνει: υποστηρίζει στην πράξη ότι η συνέχεια δεν αρκεί, ότι χρειάζεται νέα σύνθεση, νέα ηγεσία, νέα πολιτική ενέργεια.
Η ΕΛ.Α.Σ., όμως, έχει το αντίστροφο πρόβλημα. Μπορεί να διεκδικεί νέα σύνθεση, αλλά πρέπει να εξηγήσει από πού αντλεί νομιμοποίηση για να οικειοποιηθεί ένα τόσο ευρύ πεδίο. Δεν αρκεί να επικαλείται το Κέντρο, τη σοσιαλδημοκρατία, τη ριζοσπαστική Αριστερά, το ΠΑΣΟΚ της Αλλαγής και τον ΣΥΡΙΖΑ της διακυβέρνησης. Η πολιτική ιδιοκτησία δεν προκύπτει από γενεαλογική συσσώρευση. Προκύπτει από πειστική εκπροσώπηση. Αν η ΕΛ.Α.Σ. εμφανιστεί ως κόμμα που απλώς δανείζεται μνήμες από διαφορετικές παραδόσεις, θα αντιμετωπιστεί ως φορέας συμβολικής ιδιοποίησης. Αν καταφέρει να αρθρώσει νέο προγραμματικό σχέδιο που εξηγεί γιατί αυτές οι παραδόσεις πρέπει να συναντηθούν σήμερα, τότε η διεκδίκηση αποκτά βάθος.
Η μάχη με το ΠΑΣΟΚ θα διεξαχθεί σε τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι το επίπεδο της ιστορίας. Ποιος δικαιούται να μιλά στο όνομα της Αλλαγής, της δημοκρατικής παράταξης, της κοινωνικής ανόδου και της προοδευτικής διακυβέρνησης; Το δεύτερο είναι το επίπεδο της κοινωνίας. Ποιος μπορεί να μιλήσει πιο πειστικά στους εργαζομένους, στη μεσαία τάξη, στους νέους, στους μικρομεσαίους, στους συνταξιούχους, στην περιφέρεια; Το τρίτο είναι το επίπεδο της εξουσίας. Ποιος μπορεί να πείσει ότι έχει στελέχη, πρόγραμμα, κυβερνητική μέθοδο και δυνατότητα εναλλαγής; Η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να κερδίσει στο πρώτο επίπεδο μόνο αν δεν περιοριστεί στη ρητορική μνήμη. Μπορεί να κερδίσει στο δεύτερο μόνο αν αποκτήσει κοινωνική ακρίβεια. Μπορεί να κερδίσει στο τρίτο μόνο αν παρουσιάσει σοβαρή κυβερνητική ομάδα και όχι απλώς αρχηγική δυναμική.
Η σύγκρουση αυτή περιπλέκεται από το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν εξαφανίζεται απλώς ως ιστορική αναφορά. Παραμένει ως πρόσφατο αποτύπωμα, ως μνήμη διακυβέρνησης, ως οργανωτικό προηγούμενο και ως ερώτημα. Η ΕΛ.Α.Σ. διεκδικεί κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατόρθωσε να γίνει: μαζική προοδευτική παράταξη. Άρα, η διεκδίκηση της Κεντροαριστεράς δεν γίνεται μόνο απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, αλλά και απέναντι στην ίδια τη μνήμη του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας δεν ανταγωνίζεται μόνο τους σημερινούς αντιπάλους του. Ανταγωνίζεται και το προηγούμενο πολιτικό του σχήμα. Πρέπει να πείσει ότι το νέο κόμμα δεν είναι η συνέχιση της οργανωτικής ανεπάρκειας του παλαιού, αλλά η απάντηση σε αυτήν.
Η πολιτική ιδιοκτησία της Κεντροαριστεράς θα κριθεί τελικά από την ικανότητα παραγωγής εμπιστοσύνης. Η εμπιστοσύνη δεν ανήκει σε όποιον έχει το παλαιότερο σύμβολο, ούτε σε όποιον κάνει τη νεότερη ανακοίνωση. Ανήκει σε όποιον πείσει ότι καταλαβαίνει την εποχή. Η σημερινή Κεντροαριστερά δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην αντιδεξιά ταυτότητα. Χρειάζεται απάντηση στο κόστος ζωής, στη στέγη, στους μισθούς, στην παραγωγή, στη δημόσια υγεία, στην παιδεία, στη φορολογία, στην περιφέρεια, στη θεσμική ποιότητα. Το κόμμα που θα δώσει πειστικότερη απάντηση σε αυτά θα αποκτήσει την πραγματική ιδιοκτησία του χώρου, ανεξάρτητα από το ποιος επικαλείται αυθεντικότερη ιστορική καταγωγή.
Η ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. αναγκάζει το ΠΑΣΟΚ να αποδείξει ότι δεν είναι απλώς ιστορικός κληρονόμος. Αναγκάζει τον ΣΥΡΙΖΑ να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο ο πρώην ηγέτης του να διεκδικήσει το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής του μνήμης. Αναγκάζει την Κεντροαριστερά συνολικά να απαντήσει αν η επόμενη φάση της θα είναι συνέχεια, υπέρβαση ή ανασύνθεση. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα. Η ΕΛ.Α.Σ. δεν είναι απλώς νέο κόμμα. Είναι διεκδίκηση κυριότητας πάνω σε έναν χώρο που δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιος τον εκφράζει.
Πρόσφατα σχόλια