Η είσοδος της Meridiam στο Great Sea Interconnector άλλαξε τη φυσιογνωμία του έργου σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από μια συνηθισμένη μεταβολή μετοχικής σύνθεσης. Μέχρι τότε η γαλλική παρουσία ήταν ήδη σημαντική μέσω της Nexans, της εταιρείας που είχε αναλάβει το πλέον τεχνολογικά απαιτητικό τμήμα της διασύνδεσης: τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Με τη Meridiam, όμως, η γαλλική συμμετοχή επεκτάθηκε από το βιομηχανικό επίπεδο στην ίδια την ιδιοκτησία και τη διακυβέρνηση του φορέα του έργου. Η εταιρεία Great Sea Interconnector ανήκει πλέον κατά 66% στη Meridiam και κατά 34% στον ΑΔΜΗΕ. Η γαλλική παρουσία επομένως δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο ενός μεγάλου προμηθευτή. Βρίσκεται ταυτόχρονα στην πλευρά του επενδυτή και στην πλευρά της βιομηχανικής υλοποίησης.
Η διάκριση των δύο ρόλων είναι θεμελιώδης. Η Meridiam είναι εταιρεία μακροπρόθεσμων επενδύσεων και διαχείρισης υποδομών με έδρα το Παρίσι. Διαχειρίζεται περίπου 24 δισ. ευρώ και περισσότερα από 130 έργα ή περιουσιακά στοιχεία κρίσιμων υποδομών διεθνώς, ενώ το επενδυτικό της πρότυπο βασίζεται σε συμμετοχές διάρκειας πολλών δεκαετιών. Η είσοδός της στο GSI συνεπώς δεν έχει τον χαρακτήρα βραχυπρόθεσμης χρηματοοικονομικής τοποθέτησης. Συνδέει έναν μεγάλο διεθνή διαχειριστή υποδομών με τη χρηματοδότηση, την εταιρική διακυβέρνηση, την κατασκευή και τελικά τη λειτουργία μιας υποδομής η οποία προορίζεται να αποτελέσει σταθερό στοιχείο του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος επί δεκαετίες.
Η διάρθρωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα: το έργο αποκτά έναν διεθνή επενδυτή με μεγάλη χρηματοδοτική και διαχειριστική ικανότητα χωρίς να αποσυνδέεται από τον ελληνικό διαχειριστή που διαθέτει την τεχνική γνώση του εθνικού ηλεκτρικού συστήματος και τη θεσμική σύνδεση με την ελληνική ενεργειακή πολιτική.
Η Nexans βρίσκεται σε εντελώς διαφορετικό σημείο της αλυσίδας αξίας. Το 2023 ανέλαβε σύμβαση συνολικού ύψους 1,43 δισ. ευρώ για το καλωδιακό σύστημα της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα έργα στην ιστορία της εταιρείας και για τεχνολογική πρόκληση εξαιρετικής κλίμακας: δύο υποθαλάσσια καλώδια συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης, μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων το καθένα, τα οποία πρέπει να εγκατασταθούν σε τμήματα της Μεσογείου όπου το βάθος υπερβαίνει τα 3.000 μέτρα. Η Nexans δεν εισφέρει πρωτίστως επενδυτικό κεφάλαιο ή εταιρική διακυβέρνηση. Εισφέρει μια βιομηχανική ικανότητα χωρίς την οποία το έργο δεν μπορεί να κατασκευαστεί.
Η διάσταση αυτή είναι ακόμη σημαντικότερη από όσο δείχνει ο όρος «κατασκευαστής καλωδίων». Η σύγχρονη αγορά υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλά τεχνολογικά και βιομηχανικά εμπόδια εισόδου. Απαιτεί εξειδικευμένες εγκαταστάσεις παραγωγής καλωδίων υψηλής τάσης, ειδικά πλοία πόντισης, σύνθετη μηχανική διαχείριση μεγάλων θαλάσσιων βαθών και ικανότητα ανάπτυξης συστημάτων που θα λειτουργούν επί δεκαετίες με ελάχιστα περιθώρια αστοχίας. Στο πλαίσιο του GSI, η Nexans πιστοποίησε το 2026 σύστημα 525 kV για εγκατάσταση σε βάθος 3.000 μέτρων, επίδοση που η ίδια χαρακτηρίζει παγκόσμια πρωτιά για τέτοιο σύστημα υποθαλάσσιας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η τεχνολογία αυτή αλλάζει και την ίδια την αντίληψη για τη γεωγραφία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Όσο μεγαλύτερο είναι το επιτρεπόμενο βάθος εγκατάστασης, τόσο περισσότερες διαδρομές μπορούν να εξεταστούν χωρίς να επιβάλλονται γεωλογικές παρακάμψεις μόνο και μόνο επειδή η τεχνολογία δεν μπορεί να ακολουθήσει τον βυθό. Το GSI επομένως λειτουργεί ταυτόχρονα ως έργο υποδομής και ως πεδίο βιομηχανικής καινοτομίας. Η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται χώρος εφαρμογής μιας τεχνολογίας που μπορεί να επηρεάσει την επόμενη γενιά ευρωπαϊκών διασυνδέσεων.
Η παράλληλη παρουσία Meridiam και Nexans δημιουργεί έτσι κάτι περισσότερο από δύο γαλλικές εμπορικές συμβάσεις. Δημιουργεί μια κατακόρυφη γαλλική παρουσία σε δύο από τα δυσκολότερα επίπεδα του έργου. Η Meridiam αναλαμβάνει το πρόβλημα της μακροχρόνιας κεφαλαιακής δέσμευσης, της εταιρικής διακυβέρνησης, της χρηματοδότησης και της κατανομής κινδύνου. Η Nexans αναλαμβάνει το πρόβλημα της βιομηχανικής πραγματοποίησης. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο ΑΔΜΗΕ, ο οποίος διατηρεί το 34% της εταιρείας του έργου και παρέχει τη γνώση της λειτουργίας ηλεκτρικών συστημάτων και των μεγάλων διασυνδέσεων. Αυτή η σύνθεση κεφαλαίου, διαχειριστικής εμπειρίας και τεχνολογίας είναι πολύ πιο ουσιαστική για την πιθανότητα ολοκλήρωσης του έργου από μια γενική πολιτική διακήρυξη υποστήριξης.
Η είσοδος της Meridiam έχει επίσης σημασία επειδή μεταβάλλει την κατανομή του επιχειρηματικού κινδύνου. Το GSI έχει περάσει από περιόδους σημαντικής αβεβαιότητας σχετικά με το κόστος, το χρονοδιάγραμμα, τις ρυθμιστικές αποφάσεις και τις προπαρασκευαστικές εργασίες. Η ανάληψη πλειοψηφικής συμμετοχής από έναν διεθνή επενδυτή υποδομών σημαίνει ότι μέρος αυτής της αβεβαιότητας μεταφέρεται σε φορέα που έχει ακριβώς ως επιχειρηματική δραστηριότητα την ανάπτυξη σύνθετων έργων μεγάλης διάρκειας. Από ελληνική οπτική, αυτό μειώνει τη μονομερή έκθεση του ΑΔΜΗΕ και ταυτόχρονα προσδίδει στο έργο μεγαλύτερη δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων και χρηματοδοτικής αξιοπιστίας. Η ίδια η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε την είσοδο της Meridiam ως ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης και της ικανότητας εκτέλεσης.
Η εξέλιξη έχει και μια δεύτερη, λιγότερο προφανή ευρωπαϊκή διάσταση. Η πράσινη μετάβαση απαιτεί τεράστια επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων. Η Ευρώπη μπορεί να παράγει περισσότερη ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, η πραγματική της ενεργειακή ολοκλήρωση όμως εξαρτάται από την ικανότητα μεταφοράς της. Με αυτή την έννοια, οι εταιρείες που μπορούν να χρηματοδοτούν, να κατασκευάζουν και να λειτουργούν υπερεθνικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποκτούν θέση στην ίδια την υποδομή της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Η Meridiam και η Nexans αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικούς κρίκους αυτής της ευρωπαϊκής βιομηχανικής αλυσίδας.
Για την Ελλάδα, αυτό έχει σαφές στρατηγικό ενδιαφέρον. Η χώρα επιδιώκει να αναβαθμίσει τη θέση της από περιφερειακό καταναλωτή ενέργειας σε κόμβο ηλεκτρικών δικτύων. Η επιτυχία αυτής της στρατηγικής προϋποθέτει πρόσβαση σε κεφάλαιο, τεχνολογία και βιομηχανική παραγωγική ικανότητα που δεν μπορούν να δημιουργηθούν αποκλειστικά στο εσωτερικό μιας μεσαίου μεγέθους οικονομίας. Η συνεργασία με μεγάλους ευρωπαϊκούς φορείς δεν περιορίζει αναγκαστικά την ελληνική στρατηγική αυτονομία· μπορεί να την αυξήσει, εφόσον η Ελλάδα διατηρεί θεσμικό ρόλο, καθορίζει τα εθνικά της συμφέροντα και αξιοποιεί εξωτερικές δυνατότητες για να υλοποιεί έργα που μόνη της θα δυσκολευόταν να ολοκληρώσει.
Σημαντικό στοιχείο αυτής της ισορροπίας είναι ότι η Nexans έχει καταστήσει δημοσίως σαφές το πλαίσιο μέσα στο οποίο ενεργεί. Τον Οκτώβριο του 2026 διέψευσε πληροφορίες περί επαφών της με τουρκικές αρχές για τις έρευνες βυθού και δήλωσε ότι ο συντονισμός της πραγματοποιείται αυστηρά με τον φορέα του έργου και με τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, όπως προβλέπει η σύμβασή της. Για την ελληνική πλευρά η διευκρίνιση έχει ιδιαίτερη σημασία: ο βιομηχανικός ανάδοχος δεν αποκτά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική ούτε αναγνωρίζει σε τρίτους ρόλο που δεν περιλαμβάνεται στο θεσμικό πλαίσιο του έργου.
Η γαλλική παρουσία στο GSI πρέπει επομένως να αναλύεται χωρίς δύο εξίσου παραπλανητικές υπερβολές. Η πρώτη θα ήταν να θεωρηθούν η Meridiam και η Nexans απλοί ιδιώτες χωρίς καμία στρατηγική σημασία. Σε έργα κρίσιμων υποδομών τέτοιου μεγέθους, το κεφάλαιο και η βιομηχανική τεχνολογία επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα των κρατών να μετατρέπουν τις πολιτικές τους προτεραιότητες σε πραγματικότητα. Η δεύτερη υπερβολή θα ήταν να παρουσιαστούν οι δύο εταιρείες ως προεκτάσεις του γαλλικού κράτους. Η Meridiam είναι ανεξάρτητος επενδυτικός φορέας και η Nexans εμπορική βιομηχανική εταιρεία. Η συμμετοχή τους δημιουργεί γαλλικό οικονομικό και επιχειρηματικό συμφέρον· δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με κρατική εγγύηση από το Παρίσι.
Ακριβώς αυτή η ενδιάμεση πραγματικότητα είναι η περισσότερο ενδιαφέρουσα. Η σύγχρονη ευρωπαϊκή γεωοικονομία δεν λειτουργεί μόνο μέσω υπουργείων και διακρατικών συμφωνιών. Λειτουργεί μέσα από εταιρείες υποδομών, βιομηχανικούς πρωταθλητές, επενδυτικά κεφάλαια, διαχειριστές δικτύων και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Η στρατηγική παρουσία ενός κράτους σε μια περιοχή μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος όταν οι πολιτικές σχέσεις συμπληρώνονται από πραγματικές μακροχρόνιες οικονομικές δεσμεύσεις.
Στην περίπτωση του GSI η Γαλλία αποκτά ακριβώς αυτό το είδος παρουσίας. Ένας γαλλικός επενδυτικός όμιλος βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της εταιρικής ιδιοκτησίας του έργου και ένας γαλλικός βιομηχανικός όμιλος στον πυρήνα της τεχνολογικής του υλοποίησης. Η Ελλάδα διατηρεί μέσω του ΑΔΜΗΕ ουσιαστικό στρατηγικό ρόλο, ενώ η υποδομή παραμένει ενταγμένη στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Πρόκειται για μια σύνθεση που εξυπηρετεί το ελληνικό συμφέρον ακριβώς επειδή πολλαπλασιάζει τις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης χωρίς να αφαιρεί από την Αθήνα τον θεσμικό ρόλο που της αναλογεί.
Η σημασία της Meridiam και της Nexans βρίσκεται τελικά στην ικανότητά τους να μετατρέπουν μια πολιτική επιδίωξη σε φυσική υποδομή. Για να γίνει πραγματικότητα χρειάζεται κεφάλαιο που να παραμένει δεσμευμένο επί δεκαετίες, φορέας που να διαχειρίζεται τους επενδυτικούς κινδύνους και βιομηχανία ικανή να κατασκευάσει και να εγκαταστήσει ένα από τα τεχνολογικά δυσκολότερα υποθαλάσσια συστήματα ηλεκτρικής μεταφοράς στον κόσμο. Η γαλλική παρουσία έχει πλέον εγκατασταθεί ακριβώς σε αυτά τα σημεία. Και γι’ αυτό το γαλλικό αποτύπωμα στο GSI είναι πολύ ουσιαστικότερο από την απλή εθνικότητα δύο εταιρειών.
Πρόσφατα σχόλια