Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα και η ίδρυση του κόμματος του αφορούν σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ερώτημα που ταλαιπωρεί την ευρύτερη αριστερά της τελευταίας δεκαπενταετίας: πώς μπορεί να υπάρξει κοινωνικά πειστική και κυβερνητικά αξιόπιστη πολιτική δύναμη σε συνθήκες δημοσιονομικών περιορισμών και αποδυνάμωσης των παλαιών κομματικών ταυτοτήτων;
Η σοσιαλδημοκρατική υπόσχεση στηρίχθηκε σε μια σχετικά σταθερή σχέση ανάμεσα στην εργασία, το κράτος, τη φορολογία και την ανάπτυξη. Η βιομηχανική εργασία, τα συνδικάτα, η εθνική δημοσιονομική πολιτική και η δυνατότητα κρατικής αναδιανομής παρήγαγαν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η Αριστερά και η Κεντροαριστερά μπορούσαν να υπόσχονται κοινωνική ασφάλεια χωρίς να μοιάζει αδύνατο να τη χρηματοδοτήσουν. Σήμερα το πλαίσιο αυτό έχει μεταβληθεί. Η εργασία είναι πιο κατακερματισμένη, η παραγωγή πιο διεθνοποιημένη, η φορολογική βάση πιο κινητική, το κοινωνικό κράτος πιο πιεσμένο, η κατοικία πιο ακριβή, η κλιματική μετάβαση πιο απαιτητική και οι πολίτες πιο δύσπιστοι. Η ΕΛ.Α.Σ. δεν μπορεί να αποφύγει αυτό το ευρωπαϊκό ερώτημα. Αν θέλει να είναι σύγχρονη προοδευτική δύναμη, πρέπει να πει ποια σοσιαλδημοκρατία ή ποια Αριστερά είναι δυνατή σήμερα.
Η ιδρυτική διακήρυξη και η δημόσια παρουσίαση του κόμματος προβάλλουν έννοιες όπως κοινωνική δικαιοσύνη, δημοκρατία, αξιοπρέπεια, εργασία και νέο παραγωγικό μοντέλο. Αυτές οι έννοιες ανήκουν στον πυρήνα της ευρωπαϊκής προοδευτικής παράδοσης. Το κρίσιμο είναι αν θα μετατραπούν σε νέο συμβόλαιο παραγωγής και προστασίας. Η Ευρώπη έχει δείξει ότι η Αριστερά χάνει όταν μιλά μόνο για αναδιανομή χωρίς πειστική θεωρία παραγωγής. Χάνει επίσης όταν αποδέχεται πλήρως τη λογική της αγοράς και περιορίζεται σε ήπιες διορθώσεις. Η πολιτική ισχύς βρίσκεται στη σύνθεση: παραγωγικότητα με δίκαιη διανομή, επενδύσεις με εργασιακή προστασία, πράσινη μετάβαση με κοινωνική αντιστάθμιση, δημοσιονομική σοβαρότητα με προτεραιότητα στα δημόσια αγαθά.
Για την Ελλάδα, αυτό το ερώτημα έχει ιδιαίτερη ένταση καθώς η χώρα χρειάζεται ανάπτυξη υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, καλύτερους μισθούς, αναβάθμιση δεξιοτήτων, δημόσιες υπηρεσίες που λειτουργούν, αντιμετώπιση στεγαστικής πίεσης, νέα περιφερειακή στρατηγική και φορολογική δικαιοσύνη. Η ΕΛ.Α.Σ. δεν μπορεί να μείνει σε παλαιά αντιπαράθεση κράτους και αγοράς. Πρέπει να διατυπώσει πιο σύνθετη λογική: κράτος ρυθμιστικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό· αγορά παραγωγική, ανταγωνιστική και κοινωνικά δεσμευμένη· εργασία προστατευμένη αλλά και ενταγμένη σε νέα παραγωγική αναβάθμιση. Αυτή η σύνθεση είναι δύσκολη, διότι απαιτεί να μιλήσει κανείς ταυτόχρονα σε εργαζομένους και επιχειρήσεις, σε νέους και συνταξιούχους, σε μικρομεσαίους και μισθωτούς, χωρίς να κρύβει ότι τα συμφέροντά τους δεν ταυτίζονται πάντα.
Μετά την εμπειρία της κρίσης, ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί να εμφανιστεί ως ηγέτης που ανακαλύπτει τώρα τους περιορισμούς της ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Γνωρίζει ότι η κυβερνητική πολιτική στην Ελλάδα ασκείται μέσα σε ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς, χρηματοπιστωτικούς και γεωπολιτικούς περιορισμούς. Η ΕΛ.Α.Σ. πρέπει να δείξει αν διαθέτει ώριμη ευρωπαϊκή στρατηγική: όχι απλή καταγγελία των περιορισμών, αλλά ούτε και παθητική αποδοχή τους. Η σοβαρή προοδευτική πολιτική στην Ευρώπη σήμερα απαιτεί ικανότητα συμμαχιών, αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, παρέμβαση στους κανόνες, παραγωγή εθνικού σχεδίου που να είναι συμβατό με τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις αλλά να μην εξαντλείται σε αυτές.
Πρόσφατα σχόλια