Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε μια περίοδο μετάβασης, η οποία δεν καθορίζεται πια από τις κατακερματισμένες πολιτικές και τις συγκυριακές ισορροπίες της προηγούμενης εποχής, αλλά διαμορφώνεται μέσα από μια διαδικασία θεσμικής ωρίμανσης και σταδιακής συγκρότησης ενός περιφερειακού συστήματος ασφάλειας. Η συμφωνία Κύπρου–Λιβάνου δεν αποτελεί απλώς μια πράξη οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Συνιστά ένα δομικό γεγονός, με επιπτώσεις που υπερβαίνουν το διμερές πλαίσιο και καθιστούν τη συμφωνία έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Η παλαιότερη αντίληψη της ισορροπίας ισχύος, που επικράτησε στην περιοχή επί δεκαετίες, στηριζόταν στη μόνιμη ανασφάλεια και τη διαδικασία της στρατηγικής εξισορρόπησης με όρους στρατιωτικής αναμέτρησης ή απειλής. Σήμερα, όμως, η ίδια η μορφή της ισχύος αναδιατάσσεται. Η συμφωνία Κύπρου–Λιβάνου συμβάλλει σε αυτόν τον μετασχηματισμό, διότι εισάγει έναν τρόπο άσκησης ισχύος που δεν καθορίζεται από την προβολή στρατιωτικής δύναμης, αλλά από την ικανότητα δημιουργίας θεσμών, κανόνων και σταθερότητας. Με αυτόν τον τρόπο, το διεθνές δίκαιο παύει να είναι απλός ρυθμιστικός παράγοντας και μετατρέπεται σε μέσο συγκρότησης τάξης, δηλαδή σε δομικό μηχανισμό που επηρεάζει τις επιλογές ισχύος των κρατών.
Αυτή η μετάβαση δεν είναι ούτε τυχαία ούτε συγκυριακή. Αναπτύσσεται σταδιακά ως αποτέλεσμα της σύγκλισης ενεργειακών, γεωπολιτικών και οικονομικών παραμέτρων. Η ενέργεια ενσωματώνει έναν νέο τύπο ισχύος που δεν αποτυπώνεται σε στρατιωτικούς αριθμούς ή σε σύνορα, αλλά σε υποδομές, επενδύσεις, υπερεθνικά δίκτυα και συμφωνίες ενεργειακής ασφάλειας. Ως αποτέλεσμα, η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε ένα υπό διαμόρφωση περιφερειακό σύστημα ασφάλειας, όπου η ισχύς δεν προκύπτει από την άμεση αναμέτρηση, αλλά από την ικανότητα δημιουργίας συλλογικών θεσμών, σταθερότητας και αμοιβαίας εξάρτησης.
Η συμφωνία Κύπρου–Λιβάνου αποτελεί προπομπό μιας μεταβαλλόμενης διεθνούς τάξης στην περιοχή, όπου η ασφάλεια και η κυριαρχία οικοδομούνται με τη συνδρομή κανόνων και όχι μέσω μονομερών διεκδικήσεων. Η θεσμοποίηση της θαλάσσιας οριοθέτησης δημιουργεί μια σταθερή βάση για την ανάπτυξη συνεργατικών μηχανισμών, περιορίζει την ασάφεια και περιορίζει τη δυνατότητα επιβολής τετελεσμένων. Η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε χώρο όπου οι θεσμοί και η νομιμότητα λειτουργούν ως πρωτεύοντα εργαλεία άσκησης ισχύος, και όχι ως δευτερεύουσες παραμέτρους που υπεισέρχονται μετά την επιβολή ισχύος.
Στο νέο αυτό περιβάλλον, η κυριαρχία επαναπροσδιορίζεται. Δεν είναι μόνο ζήτημα προστασίας συνόρων αλλά και ζήτημα θεσμικής κατοχύρωσης σε διεθνές επίπεδο. Αυτή η εξέλιξη προσδίδει στην Ανατολική Μεσόγειο νέα γεωπολιτική δυναμική, όπου ο ανταγωνισμός μετασχηματίζεται σε συνεργασία μέσω της θεσμικής ρύθμισης. Η συμφωνία αποτελεί συνεπώς όχι μια ακόμη διπλωματική πράξη, αλλά θεμέλιο για τη θεσμοποίηση ενός συστήματος ασφαλείας με βάθος, ανθεκτικότητα και προοπτική.
Πρόσφατα σχόλια