.
Η λειτουργία των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Τουρκία αποτελεί ένα από τα πιο ενδεικτικά παραδείγματα της απόκλισης της χώρας από το δυτικό δημοκρατικό πρότυπο. Στις δυτικές δημοκρατίες, ο πλουραλισμός και η ανεξαρτησία των ΜΜΕ αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία του δημόσιου χώρου, καθώς εξασφαλίζουν τον έλεγχο της εξουσίας και την ισότιμη πρόσβαση της κοινωνίας στην πληροφόρηση. Στην Τουρκία, αντίθετα, τα ΜΜΕ εντάσσονται σε ένα πολιτειακό πλαίσιο όπου η πληροφόρηση δεν θεωρείται ανεξάρτητη λειτουργία, αλλά τμήμα της δομής νομιμοποίησης του κράτους.
Η κατάσταση δεν είναι προϊόν αποκλειστικά της σύγχρονης πολιτικής συγκυρίας. Από τις πρώτες δεκαετίες της Δημοκρατίας, τα ΜΜΕ λειτουργούσαν υπό περιορισμούς, είτε μέσω άμεσου κρατικού ελέγχου είτε μέσω θεσμικών μηχανισμών που συνέδεαν την κρατική εξουσία με τους ιδιοκτήτες των μέσων. Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά συνέχεια της ιστορικής λογικής που θέλει τον δημόσιο λόγο στην Τουρκία να βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την κρατική αντίληψη περί εθνικής ενότητας.
Μετά το 2002, η δομική αυτή τάση όχι μόνο συνεχίστηκε αλλά και ενισχύθηκε. Η συγκέντρωση μεγάλου μέρους του μιντιακού χώρου σε επιχειρηματικά σχήματα που συνδέονται με την πολιτική εξουσία και η συστηματική χρήση ρυθμιστικών αρχών για την οικονομική και λειτουργική επιτήρηση των ΜΜΕ δημιούργησαν ένα περιβάλλον περιορισμένου πλουραλισμού. Οι μεταβολές αυτές δεν αποτελούν έκπληξη για όσους μελετούν την τουρκική πολιτική· συνδέονται άμεσα με τον τρόπο που το τουρκικό κράτος αντιλαμβάνεται τη δημοσιότητα ως μέσο οργάνωσης της πολιτικής συναίνεσης.
Μετά το 2016, η δυναμική αυτή εντάθηκε ακόμη περισσότερο. Η ποινικοποίηση δημοσιογραφικών πρακτικών, η χρήση κατηγοριών περί «τρομοκρατικής προπαγάνδας» για τον έλεγχο δημοσιογράφων και η συστηματική εφαρμογή λογοκρισίας στο διαδίκτυο ανέδειξαν τη βαθιά διαφορά μεταξύ της τουρκικής δημόσιας σφαίρας και εκείνης των δυτικών δημοκρατιών. Αντί για ανεξάρτητους διαύλους ενημέρωσης, η Τουρκία λειτουργεί με βάση μια θεσμική λογική όπου η πληροφόρηση κατευθύνεται, επιτηρείται ή ενσωματώνεται στην πολιτική εξουσία.
Αυτό το περιβάλλον επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία δεν είχε ποτέ πλήρως ανεξάρτητο δημόσιο χώρο, όπως απαιτείται σε ένα δυτικό δημοκρατικό πρότυπο. Η λειτουργία των ΜΜΕ δεν αναπτύχθηκε ως αντίβαρο αλλά ως τμήμα του κρατικού συστήματος. Η Τουρκία δεν παρεκκλίνει από την πορεία προς τη δυτική δημοκρατία· απλώς ακολουθεί τη δική της ιστορική και πολιτική τροχιά, η οποία ποτέ δεν ταυτίστηκε με το δυτικό μοντέλο.
Πρόσφατα σχόλια