Η αμερικανική ισχύς στηρίζεται σε μια ιστορική συμφωνία που σπάνια διατυπώνεται ρητά. Η κοινωνία αποδέχεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν δυσανάλογο διεθνές βάρος, επειδή θεωρείται ότι η παγκόσμια σταθερότητα επιστρέφει τελικά ως εσωτερική ασφάλεια, ευημερία και επιρροή. Αυτή η συμφωνία λειτούργησε για δεκαετίες, άλλοτε με ευρεία συναίνεση και άλλοτε με σοβαρές αμφισβητήσεις. Σήμερα όμως εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Οι επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο δεν δημιουργούν από μόνες τους αυτή την κόπωση· την ενεργοποιούν, την οργανώνουν πολιτικά και την κάνουν πιο ορατή.
Η αμερικανική κοινωνία δεν αντιμετωπίζει πλέον τη διεθνή ηγεσία ως αυτονόητη προέκταση της εθνικής ισχύος. Τη μετρά με βάση το εσωτερικό κόστος. Οι πολίτες βλέπουν στρατιωτικές αναπτύξεις, δαπάνες, ακριβότερη ενέργεια, πιθανότητα νέας εμπλοκής και ασαφείς διεθνείς υποχρεώσεις. Η ερώτηση που προκύπτει δεν είναι απομονωτική με την απλουστευτική έννοια. Είναι ερώτηση πολιτικής ανταποδοτικότητας. Τι επιστρέφει στην αμερικανική κοινωνία από αυτή τη διαρκή ανάληψη βάρους; Πώς μετατρέπεται η προστασία ενός θαλάσσιου περάσματος σε προστασία ενός εργαζομένου, μιας οικογένειας, μιας μικρής επιχείρησης ή μιας κοινότητας που ήδη αισθάνεται οικονομικά πιεσμένη;
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο πιέζει ακριβώς αυτό το σημείο. Η προστασία της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών ροών έχει προφανή στρατηγική αξία. Μια σοβαρή διαταραχή θα επηρέαζε την παγκόσμια οικονομία και, μέσω αυτής, την αμερικανική. Η δυσκολία βρίσκεται στο ότι η σχέση αυτή δεν είναι άμεσα βιωμένη από τον πολίτη. Αυτό που βιώνεται άμεσα είναι η τιμή της βενζίνης, η αβεβαιότητα στην αγορά, η ανησυχία για νέα πολεμική εμπλοκή και η εντύπωση ότι η Μέση Ανατολή επιστρέφει ως ανοιχτός λογαριασμός. Η στρατηγική αναγκαιότητα πρέπει να περάσει μέσα από την καθημερινή αίσθηση κόστους. Εκεί συχνά χάνει μέρος της πειστικότητάς της.
Η κοινωνική βάση της αμερικανικής ισχύος έχει αλλάξει επειδή έχει αλλάξει και η εμπειρία της αμερικανικής κοινωνίας. Για ένα σημαντικό μέρος των πολιτών, οι τελευταίες δεκαετίες δεν ταυτίστηκαν με αδιάκοπη ευημερία από τη διεθνή τάξη. Ταυτίστηκαν με αποβιομηχάνιση σε συγκεκριμένες περιοχές, ανισότητες, ακριβότερη ζωή, πολέμους χωρίς καθαρή νίκη, δυσπιστία προς τις ελίτ και αίσθηση ότι οι στρατηγικές αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τις πραγματικές ανάγκες της χώρας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε νέα εξωτερική επιχείρηση αντιμετωπίζεται με βαρύτερο ιστορικό φορτίο.
Η συζήτηση για τον Περσικό Κόλπο γίνεται επομένως μέρος μιας μεγαλύτερης συζήτησης για το τι οφείλει να είναι η Αμερική. Μια σχολή σκέψης επιμένει ότι η αμερικανική ισχύς χάνει την αξία της αν δεν χρησιμοποιείται για τη διατήρηση μιας ευνοϊκής διεθνούς τάξης. Μια άλλη θεωρεί ότι η συνεχής ανάληψη διεθνών βαρών έχει αποσυνδεθεί από τις εσωτερικές ανάγκες και πρέπει να περιοριστεί. Ανάμεσα στις δύο βρίσκεται η μεγάλη πλειονότητα που δεν επιθυμεί ούτε αποχώρηση από τον κόσμο ούτε ανεξέλεγκτη υπερέκταση. Αυτή η ενδιάμεση κοινωνική στάση είναι απαιτητική: ζητά ισχύ με μέτρο, ηγεσία με ανταπόδοση, δράση με τέλος.
Το πρόβλημα για κάθε κυβέρνηση είναι ότι η μετρημένη ισχύς είναι πολύ δυσκολότερη από τη ρητορικά καθαρή ισχύ. Η πλήρης αποχώρηση είναι στρατηγικά επικίνδυνη. Η πλήρης ανάληψη βάρους είναι κοινωνικά φθοροποιός. Η ενδιάμεση πολιτική απαιτεί ακρίβεια, πειθαρχία και ειλικρίνεια. Πρέπει να εξηγεί γιατί μια επιχείρηση είναι απαραίτητη, ποια είναι τα όριά της, ποιοι άλλοι συμβάλλουν, ποιο είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα και πότε παύει η ανάγκη εμπλοκής. Η κοινωνία δεν ζητά πάντα απουσία ισχύος. Ζητά να πάψει η ισχύς να εμφανίζεται ως ανεξέλεγκτος μηχανισμός που ενεργοποιείται χωρίς σαφή κοινωνικό λογαριασμό.
Η εσωτερική κόπωση ενισχύεται από την αίσθηση άνισης κατανομής. Η παγκόσμια τάξη παράγει οφέλη για πολλές χώρες, αλλά το αμερικανικό κράτος συχνά εμφανίζεται ως ο βασικός φορέας στρατιωτικής και πολιτικής εγγύησης. Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι σύμμαχοι ωφελούνται χωρίς να αναλαμβάνουν επαρκές κόστος, η παγκόσμια ευθύνη χάνει μέρος της ηθικής της νομιμοποίησης. Το επιχείρημα του επιμερισμού βαρών δεν είναι απλώς διπλωματική απαίτηση προς άλλες κυβερνήσεις. Είναι εσωτερική πολιτική ανάγκη. Βοηθά την Ουάσιγκτον να εξηγήσει στην κοινωνία ότι η ηγεσία δεν σημαίνει μοναχική πληρωμή.
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο καθιστά αυτή την ανάγκη πιο πιεστική. Αν η προστασία των θαλάσσιων ροών αφορά πολλούς, τότε η συμμετοχή πολλών πρέπει να είναι ορατή. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να σηκώνουν το κύριο βάρος, η εσωτερική αμφισβήτηση αυξάνεται. Αντιθέτως, μια ευρύτερη και πειστική συμμετοχή συμμάχων μπορεί να ενισχύσει την κοινωνική αποδοχή, επειδή μειώνει την αίσθηση ότι η Αμερική λειτουργεί ως μόνιμος εγγυητής μιας τάξης που οι άλλοι καταναλώνουν φθηνά.
Η κοινωνική ανοχή απέναντι στη διεθνή ευθύνη εξαρτάται και από τη γλώσσα της κυβέρνησης. Οι πολίτες χρειάζονται σύνδεση ανάμεσα στο παγκόσμιο και στο προσωπικό. Η προστασία των θαλάσσιων οδών πρέπει να εξηγείται ως προστασία από μεγαλύτερη ακρίβεια, από σοβαρότερη ενεργειακή κρίση, από βαθύτερη ύφεση, από απώλεια αξιοπιστίας που θα κόστιζε περισσότερο αργότερα. Η κυβέρνηση που αδυνατεί να κάνει αυτή τη μετάφραση αφήνει χώρο σε μια απλούστερη και πολιτικά ισχυρότερη αφήγηση: ότι η Αμερική πληρώνει ξανά για προβλήματα άλλων.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η κοινωνική βάση της ισχύος δεν ανανεώνεται με επίκληση του παρελθόντος. Το επιχείρημα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν επί δεκαετίες εγγυητής της διεθνούς τάξης δεν αρκεί για να εξασφαλίσει μελλοντική αποδοχή. Κάθε νέα γενιά πολιτών ζητά δική της εξήγηση. Κάθε νέα κρίση πρέπει να αποδεικνύει τη σχέση της με το εθνικό συμφέρον. Κάθε νέα επιχείρηση πρέπει να κερδίζει την ανοχή που παλαιότερα ίσως θεωρούνταν δεδομένη. Αυτό δεν είναι αδυναμία της δημοκρατίας. Είναι η δημοκρατική προϋπόθεση της ισχύος.
Η αμερικανική κοινωνία βρίσκεται, τελικά, μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Η απόσυρση από κρίσιμες διεθνείς λειτουργίες θα μπορούσε να αφήσει κενά που θα κόστιζαν ακριβότερα στο μέλλον. Η απεριόριστη ανάληψη διεθνών βαρών μπορεί να διαβρώσει την εσωτερική συνοχή που καθιστά δυνατή την ίδια την ισχύ. Ανάμεσα στα δύο χρειάζεται μια νέα μορφή πολιτικής ισορροπίας: ηγεσία με όρια, διεθνής ευθύνη με επιμερισμό, στρατιωτική δυνατότητα με κοινωνική λογοδοσία.
Πρόσφατα σχόλια