Η στρατηγική αξιοπιστία συσσωρεύεται αργά. Δημιουργείται όταν οι αποφάσεις ενός κράτους παρουσιάζουν επαρκή συνέχεια ώστε εταίροι, αγορές και ανταγωνιστές να μπορούν να προβλέψουν τη συμπεριφορά του χωρίς να επαναξιολογούν σε κάθε συγκυρία αν μια βασική επιλογή εξακολουθεί να ισχύει. Ένα έργο όπως το Great Sea Interconnector είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για να μετρηθεί αυτή η ιδιότητα, επειδή η υλοποίησή του ξεπερνά τη διάρκεια μιας επιμέρους πολιτικής φάσης και απαιτεί σταθερότητα σε πολλά διαφορετικά επίπεδα ταυτόχρονα.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει στη θέση ότι η Ανατολική Μεσόγειος πρέπει να οργανώνεται μέσα από το Διεθνές Δίκαιο, ευρωπαϊκούς θεσμούς και νόμιμες οικονομικές δραστηριότητες. Παράλληλα, επιδιώκει βαθύτερη ενεργειακή σύνδεση με την Κύπρο, αναβάθμιση του ρόλου της Κρήτης και ενίσχυση των διεθνών ηλεκτρικών της διασυνδέσεων. Το GSI συγκεντρώνει όλες αυτές τις κατευθύνσεις σε μία μακροχρόνια δέσμευση. Η πορεία του προσφέρει συνεπώς στους τρίτους ένα πολύ καθαρό σήμα για το πόσο σταθερές είναι οι ελληνικές επιλογές όταν συναντούν κόστος, τεχνικές δυσκολίες ή εξωτερική πίεση.
Η αξιοπιστία έχει σημασία επειδή επηρεάζει τη συμπεριφορά των άλλων. Ένας επενδυτής χρειάζεται να γνωρίζει ότι το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δεσμεύει κεφάλαιο δεν θα αλλάξει απρόβλεπτα. Ένας ευρωπαϊκός φορέας χρηματοδότησης χρειάζεται να γνωρίζει ότι η εθνική διοίκηση θα ολοκληρώσει τα στάδια που της αναλογούν. Ένα συνεργαζόμενο κράτος χρειάζεται να θεωρεί ότι οι συμφωνημένες προτεραιότητες θα παραμείνουν ενεργές όταν εμφανιστούν δυσκολίες. Ακόμη και ένας ανταγωνιστής προσαρμόζει διαφορετικά τη συμπεριφορά του απέναντι σε ένα κράτος που εγκαταλείπει εύκολα τις επιλογές του και σε ένα κράτος που τις εφαρμόζει με προβλέψιμο τρόπο.
Επομένως, η αξιοπιστία αποτελεί περιουσιακό στοιχείο. Μειώνει το κόστος συναλλαγών, περιορίζει την αβεβαιότητα και αυξάνει την αξία της ίδιας της δέσμευσης. Ένα κράτος με ιστορικό συνέπειας χρειάζεται λιγότερη ρητορική για να πείσει ότι μια επιλογή του θα διατηρηθεί. Η συμπεριφορά του παρελθόντος λειτουργεί ως εγγύηση για τις προθέσεις του μέλλοντος.
Η περίπτωση του GSI είναι απαιτητική επειδή η κρατική συνέχεια πρέπει να λειτουργήσει σε διαφορετικούς χρόνους. Υπάρχει ο πολιτικός χρόνος των κυβερνήσεων, ο διοικητικός χρόνος των αδειοδοτήσεων, ο χρηματοδοτικός χρόνος των επενδύσεων και ο βιομηχανικός χρόνος της κατασκευής. Ένα έργο μπορεί να είναι πολιτικά επείγον και τεχνικά να χρειάζεται χρόνια. Μπορεί να έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση και να απαιτεί πρόσθετες ρυθμιστικές αποφάσεις. Μπορεί να έχει σαφή στρατηγική λογική και να συναντά διαδοχικές εξωτερικές αντιδράσεις. Η αξιοπιστία προκύπτει από τη δυνατότητα να διατηρείται ο προσανατολισμός μέσα σε αυτή την ασυγχρονία.
Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι το GSI πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρατική επιλογή με ορίζοντα μεγαλύτερο από την καθημερινή πολιτική επικαιρότητα. Η υλοποίηση τέτοιων έργων δεν μπορεί να εξαρτάται από διακυμάνσεις πολιτικής έντασης ή από την ανάγκη κάθε φορά να αποδειχθεί εκ νέου η στρατηγική τους χρησιμότητα. Η ώριμη στρατηγική αποκτά ακριβώς αυτή τη μορφή: ο βασικός προσανατολισμός έχει αποφασιστεί και η πολιτική προσοχή στρέφεται στην επίλυση των προβλημάτων εφαρμογής.
Η συνέπεια έχει ιδιαίτερη σημασία στο πεδίο των θαλάσσιων δραστηριοτήτων. Η Ελλάδα υποστηρίζει συγκεκριμένη αντίληψη για τα δικαιώματά της και για το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο. Η αξιοπιστία αυτής της θέσης ενισχύεται όταν οι διοικητικές και επιχειρησιακές της ενέργειες παρουσιάζουν συνέχεια με τη νομική επιχειρηματολογία της. Η αδειοδότηση, η πραγματοποίηση ερευνών, η έκδοση των απαιτούμενων αγγελιών και η οργάνωση των εργασιών αποκτούν πολιτική σημασία επειδή δείχνουν ότι το κράτος αντιμετωπίζει τις διακηρυγμένες θέσεις του ως κανονικό πλαίσιο δράσης.
Η σταθερότητα αυτή υπηρετεί και την αποκλιμάκωση. Η προβλέψιμη συμπεριφορά περιορίζει τον κίνδυνο λανθασμένων εκτιμήσεων. Όταν ένα κράτος έχει καθαρή θέση και την εφαρμόζει χωρίς αιφνίδιες μεταβολές, οι άλλοι δρώντες μπορούν να υπολογίσουν καλύτερα τα όρια και τις προθέσεις του. Η αβεβαιότητα πολλές φορές παράγει μεγαλύτερο κίνδυνο από τη σαφή διαφωνία, επειδή ενθαρρύνει τη δοκιμή ορίων.
Η στρατηγική αξιοπιστία απαιτεί ταυτόχρονα προσαρμοστικότητα. Συνέχεια δεν σημαίνει προσκόλληση σε κάθε επιμέρους τεχνικό σχεδιασμό. Μεγάλα έργα μεταβάλλονται καθώς αλλάζουν τα κόστη, η τεχνολογία, η χρηματοδοτική διάρθρωση και τα χρονοδιαγράμματα. Η σταθερότητα αφορά τον στρατηγικό σκοπό. Τα μέσα μπορούν να αναπροσαρμόζονται όταν αυτό αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας. Η αλλαγή εταιρικής δομής του GSI και η συμμετοχή νέου επενδυτικού κεφαλαίου μπορούν να ιδωθούν ακριβώς μέσα από αυτή τη διάκριση: η μέθοδος υλοποίησης προσαρμόζεται ώστε να υπηρετήσει τη συνέχεια της διασύνδεσης.
Η αξιοπιστία προς την Κύπρο έχει δική της βαρύτητα. Μια υποδομή που θα συνδέσει για πρώτη φορά το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα με το ευρωπαϊκό δίκτυο δημιουργεί προσδοκίες και σχεδιασμούς δεκαετιών. Η ελληνική συνέπεια στην υλοποίησή της αποτελεί επομένως μέρος μιας ευρύτερης σχέσης εμπιστοσύνης. Η στρατηγική σχέση μεταξύ δύο κρατών αποκτά μεγαλύτερο βάθος όταν οι δεσμεύσεις της μεταφράζονται σε έργα που επηρεάζουν την καθημερινή οικονομική λειτουργία.
Το ίδιο συμβαίνει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δημιουργεί αμοιβαίες προσδοκίες. Η Ένωση διαθέτει σημαντικούς πόρους επειδή θεωρεί την υποδομή χρήσιμη για την ενοποίηση της αγοράς και την ασφάλεια εφοδιασμού. Η Ελλάδα αποκτά πρόσθετη αξιοπιστία όταν αποδεικνύει ότι μπορεί να αξιοποιεί αυτά τα εργαλεία για την παραγωγή πραγματικών αποτελεσμάτων. Η διαφορά μεταξύ ενός κράτους που απορροφά πόρους και ενός κράτους που μετατρέπει τους πόρους σε στρατηγικές υποδομές είναι πολιτικά σημαντική.
Η αξιοπιστία γίνεται ακόμη ισχυρότερη όταν δημιουργεί θετικό ιστορικό. Κάθε ολοκληρωμένο έργο αυξάνει την πιθανότητα οι επόμενες προτάσεις της χώρας να αντιμετωπίζονται σοβαρότερα. Οι επενδυτές γνωρίζουν ότι υπάρχει ικανότητα εκτέλεσης. Οι ευρωπαϊκοί φορείς γνωρίζουν ότι οι χρηματοδοτήσεις μετατρέπονται σε λειτουργικές υποδομές. Τα συνεργαζόμενα κράτη γνωρίζουν ότι η συμφωνία μπορεί να επιβιώσει από τις αναπόφευκτες δυσκολίες.
Το GSI έχει συνεπώς σημασία και ως προηγούμενο. Η Ελλάδα επιδιώκει να αναπτύξει περισσότερες διεθνείς ενεργειακές συνδέσεις και να αυξήσει τον ρόλο της στα περιφερειακά δίκτυα. Η αξιοπιστία αυτής της μεγαλύτερης στρατηγικής θα επηρεαστεί από την τύχη των έργων που προηγούνται. Ένα μεγάλο σχέδιο που ολοκληρώνεται δημιουργεί εμπιστοσύνη στην επόμενη πρωτοβουλία. Ένα σχέδιο που παραμένει επί μακρόν μεταξύ εξαγγελίας και εφαρμογής μεταφέρει μέρος της αβεβαιότητάς του στα επόμενα.
Η κρατική συνέχεια είναι τελικά η ικανότητα να συνδέεται ο χρόνος. Η σημερινή κυβέρνηση, η αυριανή διοίκηση, ο επενδυτής που δεσμεύει κεφάλαιο για δεκαετίες και ο διαχειριστής που θα λειτουργεί το έργο στο μέλλον πρέπει να βρίσκονται μέσα στην ίδια στρατηγική ακολουθία. Η χώρα που κατορθώνει να δημιουργεί αυτή τη συνέχεια αποκτά κάτι περισσότερο από λειτουργικές υποδομές. Αποκτά φήμη συνέπειας.
Για την Ελλάδα, το GSI μπορεί να γίνει ένα από τα έργα μέσα από τα οποία αυτή η φήμη θα αποκτήσει ισχυρότερη βάση. Η στρατηγική αξιοπιστία δεν κατασκευάζεται με μία πράξη. Συσσωρεύεται όταν οι επιλογές διατηρούνται, οι δυσκολίες αντιμετωπίζονται και το αποτέλεσμα φθάνει τελικά στο πεδίο. Σε αυτό ακριβώς το σημείο ένα ηλεκτρικό καλώδιο μπορεί να αποκτήσει πολιτική σημασία πολύ μεγαλύτερη από την τεχνική του λειτουργία.
Πρόσφατα σχόλια