Η αμερικανική ηγεμονία υπήρξε για δεκαετίες συνδεδεμένη με την ικανότητα των ΗΠΑ να παρέχουν διεθνή δημόσια αγαθά: ασφάλεια θαλάσσιων οδών, σταθερότητα ενεργειακών ροών, προστασία συμμάχων, αποτροπή περιφερειακών ανατροπών και εγγύηση της λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτή η λειτουργία προσέφερε τεράστια στρατηγικά πλεονεκτήματα στην Ουάσιγκτον. Ταυτόχρονα, όμως, είχε και κόστος. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ καθιστά το κόστος αυτό περισσότερο ορατό στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αμερικανική κοινωνία δεν βιώνει την ηγεμονία ως αφηρημένη γεωπολιτική θέση. Τη βιώνει μέσα από φόρους, στρατιωτικές δαπάνες, αναπτύξεις προσωπικού, οικογένειες στρατιωτικών, τιμές ενέργειας, εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις και αίσθηση διαρκούς εμπλοκής σε κρίσεις μακριά από την καθημερινή ζωή των πολιτών. Όσο οι επιχειρήσεις εμφανίζονται περιορισμένες και επιτυχείς, το κόστος παραμένει πολιτικά διαχειρίσιμο. Όταν όμως η εμπλοκή παρατείνεται ή φαίνεται ασαφής, επανέρχεται το ερώτημα της κοινωνικής κόπωσης: γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να επωμίζονται διαρκώς το κύριο βάρος της διεθνούς τάξης;
Το ζήτημα αυτό γίνεται εντονότερο όταν οι σύμμαχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί ή αργοί να συμμετάσχουν. Η αμερικανική απαίτηση για επιμερισμό βαρών δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά οι κρίσεις θαλάσσιας ασφάλειας το καθιστούν πιο συγκεκριμένο. Αν η ελευθερία της ναυσιπλοΐας ωφελεί πολλές οικονομίες, γιατί το βάρος της προστασίας πρέπει να πέφτει δυσανάλογα στις ΗΠΑ; Αν οι ενεργειακές ροές αφορούν την Ευρώπη, την Ασία και την παγκόσμια αγορά, γιατί ο Αμερικανός φορολογούμενος πρέπει να χρηματοδοτεί την κύρια στρατιωτική εγγύηση; Η ανάπτυξη βρετανικών και γαλλικών ναυτικών μέσων στην περιοχή δείχνει ότι οι σύμμαχοι κινούνται, αλλά η ίδια η ανάγκη τέτοιου συντονισμού αναδεικνύει το πρόβλημα κατανομής ευθύνης.
Το στρατιωτικό βάρος έχει και θεσμική διάσταση. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ καλούνται να λειτουργούν ταυτόχρονα σε πολλαπλά θέατρα: Ινδοειρηνικός, Ευρώπη, Μέση Ανατολή, θαλάσσιες οδοί, κυβερνοχώρος, διαστημικές υποδομές. Κάθε νέα κρίση δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Προστίθεται σε ήδη υπάρχουσες απαιτήσεις. Η διατήρηση υψηλής ετοιμότητας έχει κόστος σε ανθρώπινο δυναμικό, εξοπλισμό, συντήρηση, ψυχολογική αντοχή και στρατηγική προσοχή. Το εσωτερικό ερώτημα δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να ενεργήσουν. Είναι πόσα μπορούν να αναλάβουν ταυτόχρονα χωρίς φθορά.
Η κοινωνική ορατότητα της ηγεμονίας αυξάνεται όταν το κόστος γίνεται καθημερινό. Οι οικογένειες στρατιωτικών βιώνουν τις αναπτύξεις, οι φορολογούμενοι βλέπουν δημοσιονομικές πιέσεις, οι καταναλωτές βλέπουν τιμές, οι πολιτικοί βλέπουν εκλογικό ρίσκο. Η ηγεμονική λειτουργία, η οποία σε περιόδους σταθερότητας φαίνεται μακρινή, γίνεται εσωτερικό ζήτημα όταν συνδέεται με συγκεκριμένα βάρη. Αυτό εξηγεί γιατί η αμερικανική κοινή γνώμη μπορεί να υποστηρίζει γενικά την ισχύ, αλλά να αντιδρά σε παρατεταμένες, ασαφείς και δαπανηρές εμπλοκές.
Η κρίση του Ορμούζ φέρνει στην επιφάνεια και ένα βαθύτερο ερώτημα για το μέλλον της αμερικανικής διεθνούς ηγεσίας. Μπορεί η Ουάσιγκτον να συνεχίσει να λειτουργεί ως βασικός εγγυητής της παγκόσμιας ναυτικής τάξης χωρίς νέο εσωτερικό κοινωνικό συμβόλαιο; Η παλαιά συναίνεση στηριζόταν στην ιδέα ότι η αμερικανική διεθνής ηγεσία εξυπηρετεί άμεσα και έμμεσα την αμερικανική ευημερία. Σήμερα, αυτή η σύνδεση πρέπει να αποδεικνύεται συνεχώς.
Το εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα είναι ότι η ηγεμονία παράγει δημόσια αγαθά, αλλά το κόστος τους γίνεται εθνικό και συχνά άνισα κατανεμημένο. Οι ωφέλειες είναι διάχυτες, μακροπρόθεσμες και συστημικές. Τα κόστη είναι άμεσα, συγκεκριμένα και πολιτικά ορατά. Αυτή η ασυμμετρία δυσκολεύει τη διατήρηση εσωτερικής στήριξης. Η κυβέρνηση πρέπει να εξηγήσει γιατί η προστασία ενός περάσματος στον Περσικό Κόλπο αφορά την οικονομική ασφάλεια του Αμερικανού πολίτη, χωρίς να καταφύγει σε αφηρημένες υπερβολές.
Εν κατακλείδι οι επιχειρήσεις γύρω από το Ορμούζ δοκιμάζουν την εσωτερική νομιμοποίηση της αμερικανικής ηγεμονίας. Η στρατιωτική ισχύς παραμένει τεράστια, αλλά η πολιτική της βιωσιμότητα εξαρτάται από την κοινωνική αποδοχή του κόστους.
Πρόσφατα σχόλια