Η επιστροφή Ντόναλντ Τραμπ στον προεδρικό θώκο σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή για τη δημοκρατία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πολιτική πόλωση, η συγκέντρωση εξουσίας στον προεδρικό θεσμό και η αποδυνάμωση των θεσμικών αντιβάρων (checks and balances) υπονομεύουν τις δημοκρατικές αρχές που διαπνέουν το αμερικανικό πολιτικό σύστημα. Αναλυτικότερα, λαμβάνουν γεγονότα πρωτοφανή για την αμερικανική δημοκρατία όπως
- Επέκταση της Προεδρικής Εξουσίας και Αμφισβήτηση των Θεσμικών Ελέγχων
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίστηκε από μια σαφή τάση ενίσχυσης της εκτελεστικής εξουσίας, εις βάρος των θεσμικών αντιβάρων που εξασφαλίζουν τη λειτουργία της αμερικανικής δημοκρατίας. Η σταδιακή υποβάθμιση της ποιότητας της δημοκρατίας αποτυπώθηκε σε πληθώρα αποφάσεων και πρακτικών που αμφισβήτησαν την αυτονομία της Δικαιοσύνης, περιόρισαν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και επεξέτειναν την προεδρική εξουσία
Πιο συγκεκριμένα, προώθησε μια ακραία ερμηνεία της θεωρίας της ενιαίας εκτελεστικής εξουσίας (unitary executive theory), επιδιώκοντας να συγκεντρώσει εξουσίες που παραδοσιακά ανήκαν στο Κογκρέσο και τη Δικαιοσύνη. Ενδεικτικά:
- Διατάγματα και Εκτελεστικές Εντολές: Υπογραφή σχεδόν 54 εκτελεστικών εντολών εντός δύο εβδομάδων, θέτοντας σε εφαρμογή πολιτικές που παρακάμπτουν το νομοθετικό σώμα και περιορίζουν τον έλεγχο από ανεξάρτητους φορείς.
- Απολύσεις και Πολιτικοποίηση της Δημόσιας Διοίκησης: Μαζικές απολύσεις υπαλλήλων και επιθεωρητών γενικών, αντικαθιστώντας τους με πιστούς υποστηρικτές του προεδρικού κόμματος, υπονομεύοντας την ανεξαρτησία των θεσμών.
- Επιθέσεις στη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ: Επαναλαμβανόμενες επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και των ΜΜΕ, χαρακτηρίζοντας τα ως “ψευδείς ειδήσεις” και “εχθρούς του λαού”, ενισχύοντας την πολιτική πόλωση.
- Πολιτική Πόλωση και Απονομιμοποίηση του Αντιπάλου
Ο Τραμπ ενίσχυσε τον ήδη υπάρχοντα πολιτικό διχασμό στις ΗΠΑ, υιοθετώντας μια ρητορική που απονομιμοποιεί κάθε μορφή αντιπολίτευσης και εντείνει την πόλωση στην κοινωνία. Η πολιτική πόλωση μετατράπηκε από παραδοσιακό χαρακτηριστικό του διμερούς συστήματος σε εργαλείο συστηματικής αποδόμησης της πολιτικής συναίνεσης και εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Σε αυτό το νέο τοπίο, η απονομιμοποίηση των πολιτικών αντιπάλων υπονόμευσαν όχι μόνο τη δημόσια σφαίρα αλλά και την ίδια τη συνοχή της αμερικανικής δημοκρατίας. Η πολιτική πόλωση εντάθηκε, με τον Τραμπ να ενισχύει τη ρητορική του κατά των πολιτικών του αντιπάλων και των θεσμικών οργάνων που αμφισβητούν τις πολιτικές του. Επίσης προβαίνει σε
- Χρήση Στρατιωτικής Ισχύος: Ανάπτυξη στρατευμάτων σε πολιτείες για την καταστολή διαδηλώσεων, προκαλώντας ανησυχίες για την κατάχρηση εξουσίας και την υπονόμευση των πολιτικών ελευθεριών.
- Αμφισβήτηση Εκλογικών Αποτελεσμάτων: Συνεχιζόμενη αμφισβήτηση της νομιμότητας των εκλογικών αποτελεσμάτων, ενισχύοντας την αμφιβολία για την ακεραιότητα του εκλογικού συστήματος.
- Υπονόμευση της Ελευθερίας του Τύπου και της Κοινωνίας των Πολιτών
Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία είναι η συστηματική υπονόμευση της ελευθερίας του Τύπου και η επιθετική στάση απέναντι στην κοινωνία των πολιτών. Οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων, οι απόπειρες λογοκρισίας και η εργαλειοποίηση της δημόσιας διοίκησης δημιουργούν ένα ανασφαλές περιβάλλον. Ταυτοχρόνως, η περιθωριοποίηση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και η υπονόμευση της ανεξαρτησίας τους ενίσχυσαν την τάση αυταρχισμού και υποβάθμισαν βασικά στοιχεία του αμερικανικού δημοκρατικού πολιτεύματος
- Διεθνής Πολιτική: Συμμαχίες με Αυταρχικά Καθεστώτα
Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε τις παραδοσιακές συμμαχίες των ΗΠΑ Η προσέγγιση με αυταρχικά καθεστώτα και η υποτίμηση της σημασίας διεθνών οργανισμών όπως το ΝΑΤΟ ή ο ΟΗΕ υπονόμευσαν τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυητή των παγκόσμιων δημοκρατικών αξιών. Η εξωτερική πολιτική του Τραμπ λειτούργησε ως αντανάκλαση των εσωτερικών αυταρχικών τάσεων και ενίσχυσε την κρίση εμπιστοσύνης στη διεθνή ηγεσία των ΗΠΑ
- Συμπεράσματα και Προοπτικές
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ έχει οδηγήσει σε σημαντική αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συγκέντρωση εξουσίας στον προεδρικό θεσμό, η πολιτική πόλωση, η υπονόμευση της ελευθερίας του Τύπου και η απομάκρυνση από δημοκρατικούς συμμάχους συνιστούν σοβαρές προκλήσεις για το μέλλον της αμερικανικής δημοκρατίας.
Η υποβάθμιση της δημοκρατίας στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι, δυστυχώς, μια υπαρκτή πραγματικότητα με πολλαπλές εκφάνσεις: θεσμική απορρύθμιση, πολιτική πόλωση, απαξίωση του Τύπου, εκλογική αμφισβήτηση και ακραία ρητορική που διαβρώνει την κοινωνική συνοχή.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία αποτέλεσε επιταχυντή αυτών των φαινομένων, καταδεικνύοντας πως ακόμη και ώριμες δημοκρατίες μπορούν να εκτεθούν σε αυταρχικές πρακτικές όταν απουσιάζουν τα θεσμικά αντίβαρα και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η υπεράσπιση της δημοκρατίας στις ΗΠΑ δεν αποτελεί συλλογική πρόκληση για όλους όσοι επιθυμούν να διατηρήσουν ένα πλουραλιστικό, πολιτικό σύστημα.
Πρόσφατα σχόλια