Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να θέσει προσωρινά σε παύση το Project Freedom σηματοδοτεί μετάβαση της κρίσης από το στάδιο της άμεσης στρατιωτικής ενεργοποίησης στο στάδιο της υψηλού ρίσκου διαπραγματευτικής αναμονής. Η παύση αποτελεί πολιτικό διάλειμμα εντός μιας συνεχιζόμενης κρίσης, κατά το οποίο η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αξιοποιήσει τη στρατιωτική πίεση που ήδη άσκησε ως διαπραγματευτικό κεφάλαιο, χωρίς να εγκαταλείπει τα μέσα καταναγκασμού που έχει ενεργοποιήσει. Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ δήλωσε ότι η επιχείρηση για το άνοιγμα των Στενών θα «παγώσει» για σύντομο διάστημα, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να οριστικοποιηθεί συμφωνία, ενώ ο αποκλεισμός ιρανικών λιμένων παραμένει σε ισχύ.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, διότι μεταβάλλει το κέντρο βάρους της κρίσης. Μέχρι τώρα, το βασικό ερώτημα ήταν αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να εξασφαλίσουν στην πράξη τη διέλευση εμπορικών πλοίων μέσα από ένα θαλάσσιο πέρασμα που έχει καταστεί στρατιωτικά επισφαλές. Μετά την παύση του Project Freedom, το ερώτημα γίνεται πιο σύνθετο: μπορεί η Ουάσιγκτον να μετατρέψει μια προσωρινή στρατιωτική πρωτοβουλία σε διαπραγματευτικό αποτέλεσμα χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί και χωρίς να ενθαρρύνει την αντίληψη ότι η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας αποδίδει πολιτικά; Αυτό είναι το λεπτό σημείο. Η παύση μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα προς συμφωνία, αλλά μπορεί επίσης να ερμηνευθεί από εμπορικούς φορείς και περιφερειακούς δρώντες ως ένδειξη αβεβαιότητας για το ποιο καθεστώς ισχύει πραγματικά στα Στενά.
Η σημερινή συγκυρία καθίσταται ακόμη πιο σύνθετη επειδή οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να κινούνται ταυτόχρονα με τη διατήρηση στρατιωτικής πίεσης. Η δυσκολία είναι ότι η διπλωματία αυτή διεξάγεται ενώ το πεδίο παραμένει ασταθές. Η προσωρινή παύση μιας επιχείρησης δεν σημαίνει ότι τα εμπορικά πλοία αισθάνονται ασφαλή, ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν σαφείς οδηγίες ή ότι οι ασφαλιστικές αγορές έχουν επανέλθει σε κανονικότητα. Αντιθέτως, η σημερινή εικόνα δείχνει ότι η ναυτιλιακή αβεβαιότητα παραμένει δομική.
Η πολιτική λογική της παύσης είναι κατανοητή. Μια κυβέρνηση που βρίσκεται κοντά σε πιθανή συμφωνία επιδιώκει να αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τις συνομιλίες. Παράλληλα, δεν επιθυμεί να άρει πλήρως την πίεση, διότι χωρίς πίεση μειώνεται η διαπραγματευτική της ισχύς. Επομένως, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διατηρήσει ένα ενδιάμεσο σχήμα: όχι πλήρης στρατιωτική αποκλιμάκωση, όχι ανεξέλεγκτη συνέχιση της επιχείρησης, αλλά ελεγχόμενη αναστολή με διατήρηση του αποκλεισμού και διατήρηση της απειλής επανενεργοποίησης. Το πρόβλημα είναι ότι τέτοια ενδιάμεσα σχήματα είναι συχνά δυσανάγνωστα για την αγορά, τους συμμάχους και την αντίπαλη πλευρά.
Το ρίσκο της σημερινής φάσης είναι ότι η παύση μπορεί να δημιουργήσει κενό ασφαλείας. Αν οι αμερικανικές δυνάμεις δεν προχωρούν σε ενεργή καθοδήγηση, αν οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν έχουν εναλλακτικό αξιόπιστο μηχανισμό διέλευσης και αν η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη δεσμευθεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο αποσυμφόρησης, τότε τα Στενά παραμένουν σε κατάσταση λειτουργικής ασάφειας. Η ασάφεια αυτή είναι επικίνδυνη διότι επιτρέπει σε κάθε πλευρά να ερμηνεύει διαφορετικά το πεδίο. Για την Ουάσιγκτον, η παύση μπορεί να είναι διπλωματική χειρονομία. Για την Τεχεράνη, μπορεί να είναι ένδειξη ότι η πίεση λειτουργεί. Για τις εταιρείες, μπορεί να είναι λόγος περαιτέρω αναμονής. Για τις αγορές, μπορεί να είναι προσωρινή ελπίδα, αλλά όχι βεβαιότητα.
Η σημερινή πτώση των τιμών πετρελαίου μετά από αναφορές περί προόδου στις συνομιλίες δείχνει πόσο γρήγορα οι αγορές αντιδρούν στην προσδοκία διευθέτησης. Ωστόσο, η αγορά συχνά τιμολογεί προσδοκίες πριν επιβεβαιωθούν πραγματικά. Το Reuters ανέφερε ότι οι τιμές πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις αναφορές ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν σε συμφωνία, αλλά η ίδια η ύπαρξη διαπραγματεύσεων δεν αναιρεί τους επιχειρησιακούς κινδύνους στα Στενά. Αυτό σημαίνει ότι μια θετική χρηματιστηριακή ή ενεργειακή αντίδραση δεν πρέπει να συγχέεται με πραγματική αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Eίναι ότι η παύση του Project Freedom δεν συνεπάγεται το τέλος της σύγκρουσης. Η στρατιωτική αντιπαράθεση δεν έχει λήξει, η ναυτιλιακή κανονικότητα δεν έχει αποκατασταθεί, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και οι δρώντες παραμένουν εγκλωβισμένοι σε αμοιβαία καχυποψία. Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από το αν η προσωρινή παύση θα μετατραπεί σε θεσμικά επαληθεύσιμη αποκλιμάκωση ή αν θα αποδειχθεί απλώς ένα σύντομο διάλειμμα πριν από νέα επιδείνωση.
Πρόσφατα σχόλια